Ka jingїalait hapdeng ka Reservation Policy bad ka Roster System

Naduh ka sngi ba une u nongthoh u la wanrah da ka Adjournment Motion ha ka sngi khatduh jong ka Dorbar Synrai, ha kaba khlem lah ban pyntyllun ia ka jingїathir jingmut halor ka Roster System namar ka jingbym kyrshan ki para nongthaw aiñ, nga la ioh shibun ki jingkylli haba

iadei bad kaei ba nga kwah ban pynpaw hakhmat ka Iing Dorbar Thawaiñ. Te khnang ban pynshai їa ki ba bun nga shim їa kane ka lad jingpynshai lyngba ka kot khubor.

Nga kyrpad їa ki nongpule ba kin їaishah bad nga namar kane ka long ka sien ba nyngkong ba nga thoh artikl, bad nga la lah ban leh їa kane lyngba ka jingai mynsiem bad jingkyrshan jong ki paralok kiba sngew ba їa ka mat ba kongsan ba nga khlem lah ban buh hakhmat ka Iing Dorbar ha kato ka sngi ba kam dei ban jah.

Ka jingїakren ba la buh hakhmat ka Їing Dorbar

Ha ki kynta Kylli Jingkylli ha ka 15 tarik Nailur, nga la buh ka Starred Question ia ka Sorkar ba ka Reservation Policy ba kumno la pyntreikam mynta la 50 snem, bad ka jubab ba la ai ka long “ka Reservation Policy la pyntreikam ban thung ha ki kam ba lait (vacancies) kumba la pynbna (advertised) ha ki kyrwoh laitkam (recruitment)”. 

Katkum katei ka jingpynshai ba la ai da u Myntri Rangbah u ba dei peit ruh їa ka tnad Personnel, ka la pynlong їanga ban kylli ba hato їa ka nongrim jong ka Reservation Policy la bud janai da ka Roster System, ne ka don ka jingialait hangne hangtai.

U Lamphang ka Їing Dorbar Thawain u la pdiang їa ka Resolution ba nga wanrah halor ka phang Roster System, hynrei namar ka jingkhim ka por khlem lah ban shim їa ka Resolution ha ka por Private Member Business; bad ngam don lad da kumwei pat lait tang ban wanrah da ka Motion for Adjournment ban їatai halor katei ka phang ba donkam eh na ka bynta u paidbah ka jylla.

Kaei kaba nga la pynkhreh ban kren ka long halor ‘Ka jingpyntreikam їa ka Roster System bad ka jingїapher kynsan ha ka bhah thung kam їa ki candidate ba na ka jaitbynriew’, hynrei namar ba їa ka Adjournment Motion khlem lah ban pyntyllun ha ka Їing Dorbar, nga la ioh ban maitphang tang kyndiat na ki bynta ba shakhmat ba nga la thoh.

Te ha kane ka artikl nga shim ia ka lad ban pynpaw їa kaei kaba nga la pynkhreh ban їathir ha Їing Dorbar Thawain, da ka jingkyrmen ba kane ka jingsngewthuh jong nga ha kaba їadei bad ka Reservation Policy kan ai jingmyntoi їa kiwei kiba kwah ban tip bniah їa ka jingbakla ha ka Roster System.

“Shuwa u bnai Їaiong mynta u snem, ka kyntien ‘Roster System’ kam pat don ha ki jingmut jingpyrkhat jongngi. Hynrei kynsan ka mih haba iaidei bad ka Hukum ka Їing Kashari ka Jylla, bad hadien kata la saphriang ha ki lad pathai khubor bad ha ki jingїakren sharum shaneng. Ki paidbah ka jylla ki la kwah tip kaei kane ka ‘Roster System’ bad kumno kan ktah їa ka mat bala don lypa ki jingbymhun ha ka Reservation Policy?

Ka la wanrah ruh ia ki riew pyrkhat ban ai jingmut halor katei ka phang, bad namar bym don ka jingpynshai ba pura, u paidbah pat u phai ban kylli nangne nangtai, ba kynthup ruh ka jingkdew kti їa katto katne napdeng jongngi ki ba ju kren paidbah halor ka Reservation Policy. Hapdeng kine ki jingbymshai, la mih ar tylli ki jingpynbna ha u bnai Jymmang bad Jylliew.

Kita ki long, kawei – ka Office Memorandum lane ka OM jong ka Personnel Department halor ka Maintenance of Reservation Roster; bad ba-ar – ka kyrwoh laitkam banyngkong, ha kaba la paw shynna ba ka tarajur ka bhah thungkam ka noh shiliang їa kawei pat ka kynhun jaitbynriew.

Ka jingsyier ia ka jingnoh shiliang ka la lah don lypa ha ki jingmut jingpyrkhat jongngi haba ngi pule їa ka OM, hynrei ka jingsyier ka la kylla long sha ka jingkyndit kumba їuh tdong bsein hadien ka jingmih ka kyrwoh laitkam banyngkong. Ban shu ong lyngkot, ka la pynshoh tyndep їangi ban sngewthuh їa ka hok jingїaryngkat ka bhah їohkam їohjam.

Dei hangne ba ki samla wadkam ka jaitbynriew ki sdang ban kylli bniah їa ka Roster System, bad sdang ruh ban duh jingshaniah їa ka jingthmu ka Sorkar haba pyntreikam ia ka Roster System khlem da don ka jingїaphylliew jingmut lem bad kito kiba shah ktah.

Kum u nongmihkhmat, ka dei ka kamram jongnga ban peit їa ka jingeh ki samla wadkam hapoh ka constituency jongnga; bad haba iohsngew їa ka jingud jongki nga hap ban tih bniah ban tip ba hato don hangno re hangno mo ka jingdkoh ha ka Roster System, bad ia kaba nga lap nga kwah ban iathuh hangne -

Ka OM jong ka 10 tarik Jymmang 2022, kaba buh їa ki kyndon ban pyntreikam їa ka Roster System, ka long kaba ibiang hala ka rukom, hynrei kam long kaba biang pat haba їanujor bad ka Reservation Policy ba la pynshong aiñ da ka OM jong ka 12 tarik Kyllalyngkot 1972.

To ngin їa pule їa ka jingbthah ‘A’ jong ka OM ka 10 tarik Jymmang 2022 kaba kren halor ka mat ‘Quantum of Reservation’, bad ka thoh kumne – “ka Reservation jong ki post na ka bynta ki Scheduled Tribe bad Scheduled Caste kan long katkum ka Resolution No. PER 222/71/138 ka 12 tarik Kyllalyngkot 1972”.

Mynta ngan pule sa їa ka Resolution No. PER 222/71/138 ka 12 tarik Kyllalyngkot 1972, bad ngan leit beit sha ka bynta ba thoh kumne –

a) Kan don ka reservation ba 40% ha ka jinglait kam na ka bynta ki Khasi bad Jaintia;

b) Kan don ka reservation ba 40% ha ka jinglait kam na ka bynta ki Garo.

Haba pule їa kitei ki artylli ki OM, kam long ka basuk ban iohi; hynrei haba pule bniah ngi lap ba ka OM jong u snem 2022 ka kren shaphang ka Reservation ha ki kam (posts), hynrei ka OM jong u snem 1972 kam thoh їa ka Resolution halor ka Reservation ha ki kam, hynrei ka Reservation halor ka jinglait kam (vacancies).

Nga thikna ba lada ngi pynleit jingmut bha ngi lah ban pynїapher їa ka jingsngewthuh hapdeng ka ‘posts’ bad ‘vacancies’, bad nga ngeit ba ka pynshai їa kaei kaba nga ong shaphang ka OM jong u 2022 ba ka ialait bad ka OM jong u 1972… Te ka Reservation Policy ba ngi la don naduh u snem 1972, ka dei ka Reservation of Vacancies, bad dei tang ha ka OM jong u snem 2022 ba ka policy ka la kylla long sha ka Reservation of Posts.”

Ka jingphaidien lyngkot ban sngewthuh

Hadien ba nga la їoh pynpaw kumto, nga kwah ban pynkynmaw khyndiat halor ka Dorbar Mangtyngka jong ka Їing Dorbar Thawain kaba ha u bnai Lber mynta u snem. Nga la wanrah їa ka Resolution halor ka phang State Reservation Policy ba lah dei por ban peit bniah bad pynthymmai їa katei ka policy barim, kumjuh ruh nga la pynshai ba ka OM ba kyrshan їa katei ka policy ka bakla їaidlait їa ka Census demographics.

Tang shibnai hadien ka Dorbar Mangtyngka, ka Їing Kashari badonburom jong ka Jylla Meghalaya ka la pynmih їa ka Hukum ha kaba їadei bad kawei ka Writ Petition ba la wanrah ha u snem ba la dep, kaba їadei bad ka jingujor їa ka jingpynkhreh Gradation List na ka bynta ban pynkiew kyrdan їa ki ophisar ha kawei na ki ophis tnat Sorkar, bad kaba їatyngkhuh bad ka Job Reservation Policy jong ka Jylla; ha kaba la їathuh ia ka Їing Kashari ba ym don Roster System hapoh ka Jylla bad ki Nongbishar badonburom ki la hap ban kylli kumno la pyntreikam їa ka Reservation Policy khlem ka Roster.

Ngan ym ngam jylliew halor katei ka Hukum ka Їing Kashari, ne ka Hukum kaba bud halor ka suo moto PIL ba їadei bad ka jingpynkreh їa ka Roster. Ngan leit beit sha ka OM jong ka Personnel Department, kata ka OM jong ka 10 tarik u Jymmang 2022 kaba їadei bad ka Maintenance of Reservation Roster.

Kane ka OM ka dei ka dak pyni ba ka Sorkar ka la bud ryntih їa ki artylli ki Hukum jong ka Їing Kashari, bad ha ka jingshem barit jongnga pat nga lap ba ka dei pynban ka nongrim ba kumno ki samla wadkam ka jaitbynriew mynta kynsan kynsan ki duh noh їa ka hok ka jingїaryngkat ha ka bhah їohkam їohjam ha ki ophis ka Sorkar Jylla, bad ngam shu kren їa kane tang ha ka theory.

Peit їa u kyrwoh ba la pynmih da ka MPSC ha ka 9 tarik Nailur ban pynbeit їa ka jingpynbna laitkam ba їadei bad 59 tylli ki post. Kumjuh ruh їa u kyrwoh ba la pynmih shitaїew hadien kata ban pynbeit їa ka jingpynbna laitkam ba їadei bad 121 tylli ki post. Ngi їohi shai kdar hangto ba ka tarajur ka bhah thungkam ka noh shiliang їa kawei pat ka kynhun jaitbynriew.

Hato ngi lah mo ban shu sngap jar їa kane ka jingshah ktah beiñ ha ka Roster System kaba la pynduh jingkyrmen їa ki samla nongthep kam ka jaitbynriew? La pynduh jingkyrmen khlem ka jingbakla jongki, hynrei tang namar ka jingbud їa ka Reservation Roster katkum ka jingbtah jong ka OM ba thymmai. Ka jingpyntreikam їa ka State Job Reservation Policy shimiet shimiet ka la kylla ktien na ka reservation ba їadei bad ka ‘vacancy’ sha ka reservation ba iadei bad ka ‘post’.

Ka jingkylli ba kongsan mynta ka long, mano ba la ai jingbit ban pynkylla їa ka Reservation Policy? Hato lah mo khlem da pynkylla thymmai їa ka OM ba na shuwa duh? … Ha nga te kane ka jingkhih phaloh ka long kum ka jingwiang ding ba ma. Hato ka Sorkar ka la pyrkhat ne em ba kane ka lah ban wanrah jingdom jingbitar їa u paidbah namar ka jingpynkylla syndet їa ka hok ka jingїaryngkat ka bhah їohkam їohjam hapdeng ki kynhun jaitbynriew ba kham bun jong ka jylla, khlem da shim їa ka jingai jingmut nejingmynjur jong u paidbah ba shah kthah? ... Ka Sorkar kam lah ban shu leh katba ka mon.

Ym dei tang kawei ka Roster, hynrei ar

Ka don ruh sa kawei ka mat ha kaba їadei bad ka OM ka 10 tarik u Jymmang 2022, ba bun ki briew lehse kim pat tip; ba kane ka OM ka buh kyndon ym tang їa kawei ka Roster System,hynrei artylli.

Kawei ka Roster System na ka bynta ki post ha ki Directorate ne Head Office, ha kaba ka bhah thungkam la mang 40:40 percent na ka bynta ar kynhun ki jaitbynriew jong ka jylla; bad ka Roster System ba-ar ka long їa ki post ha ki District office ha kaba ka bhah thungkam la mang 80 percent kynthup lang їa baroh ar kynhun, hynrei da kaba kham ailad їa ki ‘Local’ ba shong ba sah ha kato ka District.

Phewse kane ka kyntien ‘Local’ kan sa wanrah ka jingkulmar ba thymmai, namar mynta la 50 snem ka jingioh Jylla ka la wanrah ruh їa ka jingtuid ki kynhun jaitbynriew bapher kiba wan wadkam wadjam, bad ka District kam long shuh u pud u sam tang jong kawei ka kynhun jaitbynriew.

Kumta wat katba nga dang thoh їa kane ka artikl, ki ophis DC ha ki District bapher bapher ki la nang їaid shaid shaid ka jinghikai bad ai jingbthah kumno ban pynkhreh їa ka Reservation Roster ha man la ki ophis Sorkar ka Jylla.

Ñiuma lada ngi kwah ne ngim kwah ka jingkylla, ka jingdkoh jong ka Roster System ka ap ka jingma їa ka jaitbynriew, bad їa ka issue Reservation Policy ym lah ban shu niat sharud ne sngap jar.

Ka don kawei ka pharshi ha ktien nongwei shaphang ka thring kaba thep їala ka khlieh ha kyndew, kaba kdew ba ka long kaba i thamula ban shu pyrkhat ba ka pyrthei kan sah umdum haba ngi rieh na ka jingshisha … Ngim lah ban don kum kata ka jinglong.

Da shisha keiñ ngi dei ban thir bad thew sani bha їa ki rukom pyrkhat bapher halor ka issue, bad ngi dei ban peit bniah їa ka daw tynrai ka jingїalait hapdeng ka Reservation Policy bad ka Roster System. Ha kaba ngi leh kumta, ngin kynmaw ruh ba ka lawei jong ki khun samla wadkam ka jaitbynriew ka shong beit ha ki kti jong ki nongmihkhmat ba ngi la jied.